İSTANBUL KARAKÖY CAMİ PROJESİ NE OLDU ?

İSTANBUL KARAKÖY CAMİ PROJESİ NE OLDU ?

Karaköy Camii veya diğer adıyla Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Camii, 1903'te Karaköy Meydanı'nda İtalyan lavanteni saray başmimarı Raimondo D'Aronco tarafından inşa edilen ve Menderes dönemi   1958 yılında yıkılan camidir.

Saray başmimarı Raimondo D'Aronco nun  İstanbul da çok sayıda eseri vardır.1896- 1908 yılları arası  başmimarlık görevinde kaldı. İtalyan mimarın İstanbul'daki eserleri ise uzun bir liste oluşturuyor. Şazeli Tarikatı'nın şeyhi, II. Abdülhamit'in manevi rehberi Beşiktaş'taki Şeyh Zafir Külliyesi'nin tasarımı, Kapalıçarşı restorasyonu, Serasker Rıza Paşa Konağı, II. Abdülhamit'in terzisi Hollandalı Botter için yapılan Botter Apartmanı ve sultanın askerî danışmanı Mehmed Şakir için dövme demirden yapılan Fatih Camii haziresindeki mezar da D'Aronco'nun imzasını taşıyor. Botter Apartmanı, İstanbul'da Art Nouveau etkisi taşıyan ilk eser. Arnavutköy'de Memduh Paşa Yalısı, Şişli Hamidiye Hastanesi saat kulesi, Kireçburnu'nda Cemil Bey evi, Tarabya'da İtalyan Büyükelçiliği binası, Tarabya'daki İtalyan Büyükelçiliği, Nişantaşı'nda karakol binası, Taksim, Pera, Pangaltı ve Galata kadastro röleveleri çalışmaları en çok bilinen eserleri arasında.

Ünlü İtalyan mimar  1894  İstanbul depreminde çok sayıda  anıtsal eserin tamir  restarasyon işinide üstlenmiştir. Ayasofya Camii, I. Mahmud şadırvan restorasyonundan, Mimar Sinan'ın eseri Mihrimah Sultan Camii restorasyonuna, Süleymaniye ve Davud Paşa Camii çeşme planlarından, Üsküdar Gülnuş Emetullah Türbesi restarasyonu onun döneminde yapılmıştır.Ünlü  mimarın Şam merkezde tasarımını kendi yaptığı ,  diktiği sütun  anıt hala ayaktadır .Sütun üzerinde Yıldız Hamidiye camisinin  maketi bulunmaktadır.

2006 yılında bir  Sergi yapıldı , Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve İstanbul İtalyan Kültür Merkezi işbirliğiyle, İtalyan Başkonsolosluğu, Firuli-Venezia Giulia Özerk Bölgesi ve Udine Belediyesi himayesinde düzenlendi. Osmanlı mimarlığının bir dönemine ve 20'nci yüzyıl başındaki İstanbul'a damgasını vuran İtalyan Mimar Raimondo D'Aronco'nun özgün çizim, karakalem ve suluboya çalışmalarıyla, kitaplığından yapılan seçkiyi biraraya getiren serginin açılışını, İtalya Başkonsolosu Massimo Rustico ve Friuli-Venezia Giulia Özerk Bölgesi Başkanı Riccardo Illy gerçekleştirmişti. Küratörlüğünü Prof. Diana Barillari'nin yaptığı sergide, 1893-1909 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu başkentinde yaşayan ve çalışan D'Aronco'nun tanınan eserleri sanatseverlerle buluşmuştu.Sergi yaklaşık 1 ay boyunca  ücretsiz  olarak  İstanbul lulara sunulmuştu.Aslında her sene bu sergi tekrarlanmalı.Bu konular maalesef çok bilinen konular değil.

Sultan 2. Mehmet zamanında yapılan bir tekke harap olunca 17. yüzyılda yerine, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tarafından altında dükkânlar bulunan ve Yağkapanı adıyla anılan bir mescit yaptırılmıştır. Bu mescidin de harap olması nedeniyle 1903'te 2. Abdülhamid'in emriyleİtalyan Lavanteni saray baş mimarı  D'Aronco tarafından aynı yere Art Nouveau tarzında bir camii inşa edildi. Cami, 1958 yılında meydan genişletmesi neden gösterilerek yıkıldı.Lakin meydan düzenleme yada yol genişletme çalışmasında bu dar yapı yıkılırken yanındaki 1912 yapımı devasa üzeri masonik mesajlarla dolu bina yıkılmadı.Caminin  taşları  numaralandırılarak  Kınalı adaya yollandı.Sözde burda  yeniden inşa edilecekti.Lakin taşların çoğunun  kaybedildiği hatta denize atıldığı  iddaları  var.Taşların bir kısmının Heybeliada   vapur iskelesinde kullanıldığı bir kısmınında  gene Kınalıada da bir caminin yapımında kullanıldığı   iddaları  var.Bu arada  caminin içindeki değerli eşyalarda kayıptır.Venedik ten getirtilen süslü avize.Cami için  getirtilen  nadir seccadeler  ve diğer eşyaların  akıbeti belli değil.Büyük ihtimalle çalındılar.

Caminin yeniden yapılacağı açıklansada halen arsası boştur.Tek çivi çakılmamıştır.Karaköy Mescidi’nin, 2012 yılında ihaleye çıkan projesini Ags Mimarlık’ın üstlendiği biliniyor.Ags Mimarlık yetkilisi Sebahattin Değirmentepe daha önce basına verdiği açıklamada ,projenin hazırlık süreci ile ilgili; caminin orijinal çizimlerinden faydalandıklarını dile getirerek, “Caminin İtalyan mimar D’Aronco’ya ait çizimlerini İtalya’daki Udine Kent Müzesi’nden edindik. Parça parça orijinal eskizleri yorumlayarak projeyi oluşturduk. Projeyi, İtalya’da D’Aronco’yu bilen, takip eden uzman ve akademisyenlerle iletişim halinde yürütüyoruz” diyerek projenin orjinalinden yola çıkarak yapılmaya çalışıldığını belirtti.2018  ağustos ayında burdan bir canlı yayın yapmıştım .Seyredenler hatırlayacaktır.

Karaköy Camii, üzerinde durmaya değecek ölçüde önemli bir eser miydi, mimarlık tarihi açısından ne ifade ediyordu? sorusuna Prof Dr Afife Batur, şöyle cevap verir:

Karaköy Cami, gerçekten mücevher gibi bir camiydi. O sırada Avrupa’da ‘art nouveau’ diye bir akım vardı. Modern akımların öncüsü olan bir akımdı bu. Türkiye’de D’Aranco aracılığıyla gelmiş ve farklı bir forma, İstanbul’a özgü bir biçime bürünmüştü. Çünkü, Avrupalı mimarlar bu formu hiçbir zaman bir camiye veya türbeye uygulama imkánına sahip değildi. D’Aranco bunu yapmıştı ve Karaköy Camii, bunun Türkiye’deki en yetkin örneklerinden birisiydi.Profesör Dr Afife Batur Türkiye nin yetiştirdiği meşhur mimarlardan biridir .2018  yılında 16 Aralık Pazar günü aramızdan ayrıldı .Çok sayıda talabe yetiştirmiş pekçok ödülü olan ünlü mimar 84 yaşındaydı.Cami  ile alakalı  bazı fotorafları  makaleye ekliyorum .Rozetta  arşivinde  caminin inşa edilirken çekilmiş bir fotorafınada ulaştım.

Caminin 1903-yada 1904 te çekilmiş inşa fotorafı .Fotoraf Rozetta arşivinde saklanmaktadır.

Karaköy  cami  yıkılmadan  az  süre önce çekilmiş  fotorafı.Yandaki binalarda yıkım başlamış

Karaköy camisi  önünde hayat ve   akan trafik Sağ taraftaki Ziraat bankası olarak kullanılan , masonik  bina  önünde Hiram ustanın  heykeli görünüyor. Bina hala ayaktadır .Geçen sene restarasyondaydı.

İtalyan  mimar 1894-1908  yılları   arasında Osmanlı devletinin başmimarıdır.

Mimarın  Şam da Şehitler meydanında kendi  tasarladığı  Telgraf anıtı.Anıt üzerinde  İstanbul Hamidiye camisinin maketi bulunmaktadır.Anıt hala ayaktadır.

Yorumlar