2056 Defa Okundu

Arşiv deyince,  akla hep , mektup ,telgraf,fotoğraf ,makbuz,harita   ve belgeler  akla gelir. Halbuki  Filmlerde  arşivdir. Filmleri  ikiye  ayırabiliriz.Birinci  kısım önemli  olayları,  gerçek görüntü olarak  kaydeden filmlerdir. Mesela  önemli bir  yabancı misafirin  ziyareti. Bir şehirin   içinde yapılmış  bir çekim. Ya da  askeri  bir görüntü, tatbikat  yada  savaşın cephelerinden bir bölümünü  içine alan gerçek görüntüler.İkinci kısım filmler  canlandırma  dediğimiz  filmlerdir. Konuları  çok geniş bir yelpazede  yüzlerce çeşitten , yüzbinlerce film vardır.Filmler  bir ülkenin canlı hafızasıdır aynı zamanda. Canlandırma  filmlerinde  içlerinde önemli  görüntüler  olanları  vardır. Mesela   1950  yılında İstanbul `da çekilmiş  bir  filmde,  şehirin yarım asır önceki halini  görebiliriz. Yaşlı bir ağaç , Olmayan bir bina ,artık kullanılmayan arabalar vs vs.

Ülkemizde  çekilmiş, gerçek ve  canlandırma  filmler   mevcut.Bizim için önemli olanlar  gerçek görüntüler.Ülkemizde  hem yabancı kameramanlar ,hemde  kendi kameramanlarımız tarafından çekilmiş  filmler  bulunmaktadır.Malesef  1.dünya dönemi çekilmiş  çok sayıda  film uygunsuz saklama  koşulları tarafından  yok olmuş günümüze  ulaşamamıştır.Ülkemizde  genelkurmay başkanlığının,Trt  arşivinin ,Çeşitli özel ve tüzel kurumların ,birde  özel  şahısların koleksiyonlarında  filmler  bulunmaktadır.Ülkemizdeki filmlerin restarasyon işini Mimar Sina üniversitesi  sinema televizyon bölümünde çalışan bir  teknik ekip yapmaktadır.Meraklısı için bundan 100 sene evvel çekilmiş  bir filmden daha değerli bişey yoktur.Osmanlı devleti  her zaman  batılıları cezbeden ,kendilerine çeken  bir devletti.Onun için Avrupa ve  Amerika` dan pekçok belgeselci,  seyyah  kameramanlarıyla geldiler .  Çok sayıda film çektiler.

Murat  Bardakçı sunumunu kendisinin yaptığı, Tarihin arka odası  adlı  programında  birgün şöyle demişti,Bbc  arşivinde  Osmanlı dönemi İstanbul `un  sokak sokak  görüntüsü  olduğunu gördüm .Son padişah Vahdettin`in İngiltere`nin meşhur zırhlısı  Malaya `ya binerken çekilmiş  filmi var.Ayrıca sultan  2. Abdülhamit ` in cenaze  töreninin  filmininde olduğunu ve bu filmin dijital kopyasını çok büyük para ödeyerek  satın aldığını anlatmıştı.Türkiye  de  bu filmden kimsede olmadığını söylemişti.Konuşmada  filmin kopyasına kaç  para ödediğini  söylememişti  ama  Bbc  arşivinde filmlerin saniyesinin  50 ila 60 Paund  olduğunu söylemişti.

Avrupa ve Amerika`da  çok sayıda arşivlerde  Osmanlı dönemi ve erken cumhuriyet dönemi  yüzlerce film araştırılmayı keşfedilmeyi bekliyor.

1 Nisan 2017 tarihinde  Trt  200 bin saatlik film arşivini herkese açık olarak  internette  yayınladı.  1980 `ler,  1970 `ler  eski dizi  film kayıtları,eski müzik klipleri,eğlence programlarının eski bölümleri.Benim gibi  tarihe meraklı bir  vatandaş olarak burda , beni ençok heyecanlandıran Osmanlı  dönemi çekilmiş filmlerdi.Atatürk` ün  İsmet İnönü `nün Menderes ` in Celal  Bayar `ın filmlerini hayranlıkla seyretmiştik.Neler vardı neler.Bazılarından bahsedelim..

1- 1 .Dünya savaşı asker ve subaylarımızın görüntüleri.

2-  Alman imparatoru  Wilhelm ` in İstanbul ziyareti 1917

3 – Avusturya –Maceristan imparatoru 1. Karl ` ın İstanbul ziyareti 1918.

4 - 1. Dünya savaşı  ekmek üretimi.

5- Kars  kalesinde  toplu dua

6 – 1. Dünya savaşı dönemi, İttihat ve Terakki cemiyetinin Veliefendi ` de  at yarışları.

7 – Bükreş ` in fethi ve Türk  karargahı 1917

8 – Enver paşanın Batum ziyareti  1918

9 – 1. Dünya  savaşı dönemi Ayestefanos havaalanı ve pilot Hayri Efendi.

10- Galata köprüsü  1918

11 -  Sultanahmet mitingleri 1919

12 – İngiliz general  Townshend ` in Büyükada daki  sürgün cezası.

13 – Mehter takımı 1917  gösterisi.

14 – Çanakkale cephesinde subaylar 1915

15 – Son padişah Vahdettin `in biat töreni 1918

16 – Ermeni mezalimi

17 – Toros demiryolu  yapım çalışmaları.

18 – Mehmetçiğin Doğu Anadolu `ya girişi.

Vs  vs.. 

Bunlardan  hariç Kurtuluş savaşı  dönemi görüntüler.Atatürk ` ün  çeşitli vilayetlere  yaptıkları ziyaretlerin filmleri ,Atatürk ve İsmet İnönü ` nün  askeri tatbikat  görüntüleri  .Menderes  , Celal  Bayar  ve Cemal Gürsel` in gerçek görüntüleri.Tüm filmleri  tüm dünya  heyecanla  seyrettik .Ama ne olduysa  birkaç sene evvel  Trt  arşiv  bu bahsettiğim tüm filmleri  siteden sildi.Artık  arandığında bu filmler  çıkmıyor.Geriye  ne kaldı  1970  ve 1980  lerde  yapılmış belgeseller,eski müzik klipleri   ve  bazı dizilerin  eski bölümleri  kaldı .Neden böyle bir uygulama yapıldı .Kim bu karar imza attı bilmiyoruz.Ve açıklama bekliyoruz.Filmler silindikten sonra  gerekçeli kararda açıklanmadı.

Trt 2 ` de  Tarihin ruhu  isimli bir belgesel çalışması  yapılıyor.En son 52 . bölüme kadar geldiler.Bu programın ekibine,  özellikle Saadet Özen `e çok teşekkür ediyorum.Böyle bir çalışmanın Türkiye televizyon tarihinde bir örneği yoktur.Tarihi filmlerin hikayeleri.Ne zaman çekilmiş ? Filmi kim çekmiş? İçinde kimler var ? Çok önemli bir  belgesel çalışması.Programı seyredemeyenler Trt `2 nin You Tube  kanalından  tekrarlarını seyredebilirler.Mutlaka izleyin.

Yorumlar